Goochelaar

U bent op zoek naar een goochelaar? Bel 0318-727828 of 06-20285267, of mail naar info@goochelaars-nederland.nl.


Home | Goochelen | Uit de oude goocheldoos | Salongoochelaar; 300 jaar geleden

Salongoochelaar; 300 jaar geleden

Toen de plaatsnijder Jan Luyken (1649-1712) zesentwintig was, werd hij vroom. Hij gaf boeken met etsjes uit, die hij aanvulde met moraliserende versjes, maar het werden niet echt best-sellers. Pas toen hij samen met zijn zoon Casper Luyken (1672-1708) honderd verschillende ambachtsmensen had getekend en geëtst, werd hij beroemd. Het boekje "Het Menselijk Bedrijf" verscheen in 1694 en het werd meteen door een concurrent gecopieerd. Die verving de vrome gedichtjes van Luyken door meer profane en noemde het boekje "Menschelijke Besigheden". De Luykens op hun beurt brachten het boekje onder bij een uitgever die over "privilege" beschikte, wat inhield dat het niet meer kon worden gepikt en er verschenen onder de titel "Spiegel van 'r menschelijk bedrijf" herdrukken tot ver in de achttiende eeuw. Je vindt zelden complete boekjes, want handelaren scheuren ze uit elkaar vrees ik, omdat ze meer opbrengen als je de bladzijden per stuk verkoopt. Een kleermaker koopt het prentje van de kleermaaker, een opticien de brillemaaker, een arts de docter. Logisch. Helaas was er geen goochelaar bij, maar toen de Amsterdamse boek- en prentenhandelaar H.D Pfann een jaar of dertig geleden een piepklein boekje uitbracht over de "206 ambachten" van de Luykens, zag ik dat die wel bestond. Vader en zoon hebben begin achttiende eeuw een tijd gewerkt voor een uitgever in Neurenberg, die in 1699 een boek liet verschijnen dat "Etwas für alle" heette. De prentjes van ambachtslieden werden in dit boekje begeleid door populaire stukjes van de Augustijner pater Abraham a S. Clara. Er verschenen meer delen van en er werden meer illustraties gemaakt, waaronder onze goochelaar. In 1719 verscheen een Nederlandse vertaling, die "Iets voor allen" heette en ook dat boek is nog een aantal malen herdrukt.

Zeldzaam

Niettemin was dat prentje van die goochelaar zeldzaam. Altijd als ik op een antiquarenbeurs was, keek ik even de diverse mappen met "beroepen" door, maar steeds tevergeefs. Tot ik een jaar of vijf geleden op de jaarlijkse antiquarenbeurs in de RAl bij een Duitse handelaar de gezochte bladzij vond en nog wel uit de Nederlandse vertaling. Het was bij de Z van "Zauberer." Het prentje is om verschillende redenen interessant, vind ik. Ten eerste waren de Luykens bekend om hun nauwkeurigheid. Ze verzonnen niks, maar maakten zorgvuldige tekeningetjes van wat ze zagen en naar die pentekeningen maakten ze weer hun etsjes. Die goochelaar zag er dus echt zo chic uit in het begin van de achttiende eeuw - niet te onderscheiden van zijn toeschouwers. Dat verhaal uit onze goochelgeschiedenisboeken, dat Robert Houdin de eerste zou zijn geweest die in correcte avondkleding optrad, is dus niet meer dan een verhaal, misschien alleen van toepassing op de eerste helft van de negentiende eeuw. Verder valt natuurlijk de productie van die duif op. Ik zie geen apparatuur, maar de kans lijkt me groot dat hij het beest van achter de tafel heeft gehaald. Dat lang afhangende kleed is suggestief.

Op de tafel staat natuurlijk een bekerspel en er liggen drie kleine balletjes. Verder vrij veel speelkaarten en munten. Het kleine ronde doosje rechts vooraan zou wel eens een zevenvoudige doos kunnen zijn. Zeven in elkaar passende doosjes, gedraaid van palmhout, zoals het gelige hout van de buksboom wordt genoemd. Er werd in de zeventiende en achttiende eeuw veel zogeheten "kunstdraaiwerk" van gemaakt. Bij de zeven doosjes horen zeven dekseltjes, die in een klap op de doosjes worden gezet nadat een gemerkte munt in het middelste, kleinste doosje is gedropt. Daarna moeten de doosjes uiteraard een voor een worden open gemaakt om de munt uiteindelijk terug te vinden. Ik ken een exemplaar uit de achttiende eeuw.

Links vooraan op de tafel staat een ding dat er uitziet als een bokaaltje met een deksel. Ik weet niet waar het voor diende en ik durf er ook niet naar te raden. Misschien vind ik het nog wel eens in een antiek boek; ik heb er nog niet echt serieus naar gezocht. In het boek "Iets voor allen" komen ook prentjes van andere artiesten voor: koorddansers, vuur- en waterspuwers, acrobaten. Op een plaatje met verschillende artiesten, is een "tassenspeler" te zien, en een straatgoochelaar met de "gogeltas" voor zijn buik. Hij is duidelijk minder chic dan de salongoochelaar met de duif. Waaruit blijkt dat er in het begin van de achttiende eeuw al "klassen" bestonden. In ieder geval rangen en standen.

Kees Schoonenberg


Dit artikel is gepubliceerd op woensdag 19 maart 2014 om 11.35 uur en komt uit de Informagie (jaargang 7, nummer 5, mei/juni 1996), het Nederlandse vakblad voor de goochelkunst. Het artikel is met toestemming van eindredacteur Bert Speelman geplaatst op deze website.

Gratis advies bij het zoeken naar een goochelaar? Bel 0318-727828 of 06-20285267, of mail naar info@goochelaars-nederland.nl.

Terugbelservice

Laat uw telefoonnummer achter en wij nemen zo snel mogelijk contact op.

Telefoonnummer:*


Sociale media



Nieuwsbrief

Op de hoogte blijven van het nieuws uit de goochelwereld? Meld u aan voor de gratis nieuwsbrief.

E-mailadres:*


E-book 'Leer goochelen met Michel, deel 1'
Download gratis het e-book 'Leer goochelen met Michel, deel 1'.

E-book 'Leer goochelen met Michel, deel 2'
Download het e-book 'Leer goochelen met Michel, deel 2' voor € 4,95.

Deze website is met uiterste zorgvuldigheid gemaakt. Wij hebben geprobeerd om alle bronnen te achterhalen. Wanneer de bronvermelding op deze website onjuist of incompleet is, dan vernemen we dat graag via dit e-mailadres.

Klik hier voor meer informatie.

De goochelaar van Goochelaars Nederland is Michel van Zeist. Via deze website boekt u hem als tafelgoochelaar, beursgoochelaar en kindergoochelaar. Bovendien verzorgt hij podiumshows, workshops goochelen en goochelshows op maat.

Goochelaar Michel treedt in heel Nederland op, dus ook in de volgende plaatsen:

Vrijdag 18 maart 2016, 11.40 uur
Binnenkort in het theater: 'Wonder School LIVE'
Wardo Wonder, bekend van het populaire Telekids-programma Wonder School, is binnenkort te zien in de Nederlandse theaters. Het alter ego van Nick Nielsen presenteert Wonder School LIVE, een magische show voor de hele familie.

Lees verder | Reageer (0 reacties)

Donderdag 17 maart 2016, 10.50 uur
Goochelaar Paul Daniels (77) overleden
De Britse goochelaar Paul Daniels is op 77-jarige leeftijd overleden. Hij leed aan een ongeneeslijke vorm van kanker. Daniels werd internationaal bekend door zijn televisieprogramma The Paul Daniels Magic Show.

Lees verder | Reageer (0 reacties)

Woensdag 16 maart 2016, 14.15 uur
Verwacht in Carré: Hans Klok's 'House of Horror'
Komende zomer wordt Koninklijk Theater Carré in Amsterdam omgetoverd tot Hans Klok's House of Horror. De blonde magiër presenteert een nieuwe show waarin griezelige goocheltrucs en ijzingwekkende illusies centraal staan.

Lees verder | Reageer (0 reacties)

Er zijn bij ons geen activiteiten bekend voor de maand oktober.

Dinsdag 18 april 2017, 11.31 uur
Close-up goochelen is interactie tussen twee mensen
"Close-up goochelen is voor mij interactie tussen twee mensen - en niet tussen een super wezen en een gewone sterveling." (David Williamson)...

Lees verder

Zaterdag 15 april 2017, 09.57 uur
Speelkaartenmuseum
Het Nationaal Museum van de Speelkaart in Turnhout is heropend na een tijdelijke sluiting in verband met het in gebruik nemen van een nieuw gebouw. De feestelijke opening werd verricht door burgemeester Richard Proost. De goochelkunst w...

Lees verder

Vrijdag 14 april 2017, 00.41 uur
Slechte voorstelling
"Uw nummers missen samenhang. De ene truc volgt zo maar onlogisch op de ander. Maar er zijn twee dingen waar ik wel wat in zie: uw uitdaging aan de toeschouwers om u met hun eigen boeien te binden, voor zover toeschouwers boeien bij zich hebben, en d...

Lees verder