Goochelaar

U bent op zoek naar een goochelaar? Bel 0318-727828 of 06-20285267, of mail naar info@goochelaars-nederland.nl.


Home | Goochelen | Uit de oude goocheldoos | Nogmaals: creativiteit

Nogmaals: creativiteit

MET GROTE INSTEMMING heb ik in het vorige nummer het artikel van John Anders over "Waarden en normen" gelezen. John heeft volkomen gelijk: in ons artiestenwereldje wordt veel te veel ontleend, gekopieerd, zeg maar ronduit gestolen en wordt veel te weinig echte creativiteit ontwikkeld.

Nu is het begrip plagiaat al zo oud als de wereld. Lang voordat Adriaan van Dis in één van zijn recente boeken brutaalweg een stuk tekst letterlijk van een andere auteur "overnam", was dit soort geestelijke diefstal onder schrijvers al schering en inslag. Van Shakespeare tot Goethe, van Vondel tot Multatuli, vrijwel alle grootheden in de literatuur hebben regelmatig leentjebuur gespeeld; men leze het amusante boek "Opmars der plagiatoren" van Hans van Straten er maar eens op na. In andere kunstvormen - muziek met name - laat men zich eveneens nogal eens inspireren door het geestelijk eigendom van vakgenoten. Ook in onze eigen branche, de showbusiness, is het met de moraal vaak droevig gesteld. Het grote probleem zit hem daarin, dat het in de praktijk bijzonder moeilijk is ideeën juridisch waterdicht te beschermen. Wie heeft het auteursrecht van een bepaalde grap, een gag, een sketch, een goocheltruc? Het is triest, maar waar: wie zijn auto niet kan afsluiten, wordt vroeger of later bestolen en wie zijn originele gedachtengoed niet afdoende kan beschermen, raakt zijn ideeën vroeger of later kwijt.

SCHRIJNEND

Het meest schrijnende voorbeeld dat ik ken, betreft de wereldberoemde drie circusclowns Les Fratellini. In de circusbranche is niets moeilijker dan het verzinnen van originele clownsentrees, maar de Fratellini's waren juist daarin ware meesters. Elk winterseizoen presenteerden ze in Cirque Medrano twee of drie gloednieuwe vondsten op dat gebied. Wat deden destijds alle andere circusclowns in Europa? Ze reisden jaarlijks met hun notitieboekjes naar Parijs en kopieerden alles wat ze zagen. Het gevolg was, dat toen de Fratellini's zelf in 1936 een uitgebreide wereldtournee maakten, ze in elk land dezelfde kritiek te lezen kregen: "Schande dat de fameuze Fratellini's niets anders te bieden hebben dan oude, versleten nummers. Hoe durven ze ons al die ouwe koek voor te zetten!"

Spreken we nu over ons eigen vakgebied, het goochelen. Terecht wijst John Anders er in zijn artikel op dat de trucs zelf beschouwd zouden moeten worden als ruw materiaal, waarvan de artiest dan door eigen creatieve inbreng echte goochelkunst moet zien te maken. Nu liggen hier een paar voetangels en klemmen op de loer. Er bestaan namelijk tal van trucs en illusies, waar je heel weinig van je eigen creativiteit in kwijt kunt. Neem eens zo'n effect als de Zig-Zag-illusie. Die truc bestaat uit een groot aantal handelingen, die je allemaal in snel tempo dient uit te voeren. Wat kun je daar nu van jezelf in leggen? Hooguit een apart begeleidingsmuziekje kiezen, eventueel het apparaat in een ander kleurtje overschilderen, maar dan heb je het ook wel zo'n beetje gehad. Voor een lekenpubliek zijn al die zig-zag-kasten overbekende, voorspelbare en daardoor in feite oervervelende vertoningen. Zoek bij het samenstellen van een repertoire dus bij voorkeur trucs uit die wél alle mogelijkheden bieden er een persoonlijk accent aan te geven. Een mode-effect was jarenlang de Zombie; ik herinner me een congres met twintig Zombies in drie dagen. Ook voor een Iekenpubliek langzamerhand een versleten effect. Alleen een artiest die er een eigen stempel op weet te drukken, kan zijn publiek boeien. Bij die Zombie denk ik dan aan Norm Nielsen, Jeroen van Luit, Hans Klok en nog enkele anderen.

Een paar maal al is het woord "lekenpubliek" gevallen. Wij goochelaars vergeten maar al te vaak dat een leek nauwelijks verschil ziet in bijvoorbeeld de verschillende ringspelroutines die er zijn. Natuurlijk waarderen ze de elegante presentatie van een Richard Ross of een Frédéric, maar ze zijn precies zo verbluft wanneer de truc vertoond wordt door een pure beginneling in het vak. Voor een leek blijft het wonder hetzelfde: hoe komen die ringen in en uit elkaar? Al die prachtige manipulaties en grepen, waar collega's zo van genieten - het zegt een leek helemaal niets. Om zo'n ringentruc echt "op te frissen" moet je wel een paar originele ideeën toevoegen, zoals onder meer Gus Wilson dat heeft gedaan.

Een ander beproefd middel om standaardtrucs in een nieuw jasje te steken, is even simpel als sluw: je verandert gewoon de voorwerpen waarmee je de truc doet. Een voorbeeld. Zowel tijdens congressen als daarbuiten zie je tot vervelens toe stukken touw doorknippen en weer heel maken. Je moet wel de klasse van een Tabary hebben om daar nog echt een publiek mee te verbluffen. Maar zodra je in plaats van zo'n stuk touw iets anders doorknipt, wordt de hele truc gloednieuw: een geleende stropdas, een opgepompte fietsband of wat dan ook - als het maar niet dat eeuwige witte goochelkoord is.

Nog een voorbeeld. De Deense manipulator Viggo Jahn had ooit het gouden idee de bekende houten vingerhoeden te vervangen door iets grotere witte knoppen van wandelstokken. Zijn techniek was vooral gebaseerd op de oude vingerhoedroutine, maar door zijn creativiteit had hij er een moderne, originele act van gemaakt. Met dat nummer heeft hij een Grand Prix in de wacht gesleept en later heeft hij er de hele wereld mee bereisd.

De verleiding is groot om over dit thema nog bladzijden lang door te gaan. Laat ik echter besluiten met nog eens uitdrukkelijk te onderstrepen wat John Anders in zijn betoog heeft geadviseerd: tracht met alle mogelijke middelen van dat goochelen-volgens-de-gebruiksaanwijzing af te komen. Het toverwoord is creativiteit: die maakt het essentiële verschil uit tussen goochelen en goochelkunst, tussen een trucjes-vertoner en een artiest.

Dick Harris


Dit artikel is gepubliceerd op maandag 30 september 2013 om 08.42 uur en komt uit de Informagie (jaargang 7, nummer 1, september/oktober 1995), het Nederlandse vakblad voor de goochelkunst. Het artikel is met toestemming van eindredacteur Bert Speelman geplaatst op deze website.

Op zoek naar een goochelaar met klasse? Bel 0318-727828 of 06-20285267, of stuur een e-mail naar info@goochelaars-nederland.nl.

Terugbelservice

Laat uw telefoonnummer achter en wij nemen zo snel mogelijk contact op.

Telefoonnummer:*


Sociale media



Nieuwsbrief

Op de hoogte blijven van het nieuws uit de goochelwereld? Meld u aan voor de gratis nieuwsbrief.

E-mailadres:*


E-book 'Leer goochelen met Michel, deel 1'
Download gratis het e-book 'Leer goochelen met Michel, deel 1'.

E-book 'Leer goochelen met Michel, deel 2'
Download het e-book 'Leer goochelen met Michel, deel 2' voor € 4,95.

Deze website is met uiterste zorgvuldigheid gemaakt. Wij hebben geprobeerd om alle bronnen te achterhalen. Wanneer de bronvermelding op deze website onjuist of incompleet is, dan vernemen we dat graag via dit e-mailadres.

Klik hier voor meer informatie.

De goochelaar van Goochelaars Nederland is Michel van Zeist. Via deze website boekt u hem als tafelgoochelaar, beursgoochelaar en kindergoochelaar. Bovendien verzorgt hij podiumshows, workshops goochelen en goochelshows op maat.

Goochelaar Michel treedt in heel Nederland op, dus ook in de volgende plaatsen:

Vrijdag 18 maart 2016, 11.40 uur
Binnenkort in het theater: 'Wonder School LIVE'
Wardo Wonder, bekend van het populaire Telekids-programma Wonder School, is binnenkort te zien in de Nederlandse theaters. Het alter ego van Nick Nielsen presenteert Wonder School LIVE, een magische show voor de hele familie.

Lees verder | Reageer (0 reacties)

Donderdag 17 maart 2016, 10.50 uur
Goochelaar Paul Daniels (77) overleden
De Britse goochelaar Paul Daniels is op 77-jarige leeftijd overleden. Hij leed aan een ongeneeslijke vorm van kanker. Daniels werd internationaal bekend door zijn televisieprogramma The Paul Daniels Magic Show.

Lees verder | Reageer (0 reacties)

Woensdag 16 maart 2016, 14.15 uur
Verwacht in Carré: Hans Klok's 'House of Horror'
Komende zomer wordt Koninklijk Theater Carré in Amsterdam omgetoverd tot Hans Klok's House of Horror. De blonde magiër presenteert een nieuwe show waarin griezelige goocheltrucs en ijzingwekkende illusies centraal staan.

Lees verder | Reageer (0 reacties)

Er zijn bij ons geen activiteiten bekend voor de maand juni.

Dinsdag 18 april 2017, 11.31 uur
Close-up goochelen is interactie tussen twee mensen
"Close-up goochelen is voor mij interactie tussen twee mensen - en niet tussen een super wezen en een gewone sterveling." (David Williamson)...

Lees verder

Zaterdag 15 april 2017, 09.57 uur
Speelkaartenmuseum
Het Nationaal Museum van de Speelkaart in Turnhout is heropend na een tijdelijke sluiting in verband met het in gebruik nemen van een nieuw gebouw. De feestelijke opening werd verricht door burgemeester Richard Proost. De goochelkunst w...

Lees verder

Vrijdag 14 april 2017, 00.41 uur
Slechte voorstelling
"Uw nummers missen samenhang. De ene truc volgt zo maar onlogisch op de ander. Maar er zijn twee dingen waar ik wel wat in zie: uw uitdaging aan de toeschouwers om u met hun eigen boeien te binden, voor zover toeschouwers boeien bij zich hebben, en d...

Lees verder